حمام های گیاهی

حمام های گیاهی و درمان بیماریها

 حمام های گیاهی و درمان بیماریها 

سلام دوست عزیز دوستدار طبیعت؛

حمام های گیاهی از زمان های گذشته در میان مردم به دلیل اهمیت آنها در بهبود بیماری و بهبود وضعیت سلامت عمومی بدن یا قسمتی از بدن همواره مورد توجه بوده است. در این مقاله برآن شدیم تا به بررسی  انواع حمام های گیاهی موثر در درمان بیماریها از جمله حمام گیاهی برای مبتلایان به روماتیسم، برای تقویت اعصاب، برای افرادی که دوره نقاهت را میگذرانند، جهت تسکین ناراحتی های سرماخوردگی و حمام گیاهی برای تقویت پوست بپردازیم.

حمام های گیاهی

حمام های گیاهی داروئی

حمام، مکانی است محتوی آب و یا آب دارای مواد مختلف که به تفاوت، تمام و یا قسمتی از بدن را بمنظور شستشو و یا درمان بعضی از بیماری ها در آن غوطه ور می سازند. حمام ها را به تناسب حالت فیزیکی آنها و موادی که در تهیه آنها بکار می رود به چهار نوع  مایع (مانند حمام های معمولی)، نرم، خشک و حمام بخار تقسیم می نمایند.

حمام های مایع

این نوع حمام ها، ممکن است شامل آب و یا آب دارای مواد مختلف باشند. مواد موجود در آب اینگونه حمام ها ممکن است به حالت طبیعی در آن وجود داشته (مانند آب های معدنی، آب دریا و…) و یا آنکه مواد خاصی را به منظورهای درمانی و بهداشتی به آب افزوده باشند. در گروه حمام های مایع، حمام خون، حمام شیر، حمام روغن جای داده شده است. اگر درجه گرمای آب حمام، نزدیک به صفر باشد آن را حمام خیلی سرد (حمام یخ) و اگر گرمای آن بین 10 تا 12 درجه باشد،

حمام سرد، اگر بین 25 تا 30 درجه باشد، حمام ولرم واگر بین 30 تا 40 درجه باشد آن را حمام گرم می نامند. حمام هایی با درجه گرمای زیادتر نیز وجود دارد. باید توجه داشت که استفاده از حمام های بسیار گرم، اگر ضرورت پیدا نماید باید در نهایت احتیاط و دروان سرپوشیده با راهنمایی پزشک به نحوی انجام گیرد که بدن در داخل وان ولی سر، خارج از آب گرم یعنی بیرون سرپوش جای داشته باشد به طوریکه حتی بخارات گرم آب، به ناحیه سرنرسد و ایجاد ناراحتی ننماید. باید توجه داشت که استحمام با بدن تب دار و یا زمانیکه بدن براثر فعالیت های جسمانی یا غیر آن، عرق داشته باشد وهم چنین بعد ازشام یا نهار صورت نگیرد.

حمام های نرم

اینگونه حمام ها که به علت ترکیب یافتن از گل های حاوی مواد معدنی مفید یا تفاله انگور و یا تفاله حاصل از له کردن دانه های روغنی و غیره، حالت مایع، مانند حمام های قبلی ندارند، اصطلاحاً حمام نرم نامیده می شوند. حمام های حاصل از لجن و گل های سواحل دریاها که حاوی مواد معدنی مختلف می باشند، برای درمان بیماری های مانند هیپوکوندری، اسکوربوت، خنازیر و غیره بکار می روند.

حمام های بخار

این نوع حمام ها، موارد استفاده فراوان در درمان بیماری مختلف در پزشکی امروزه دارند. مایعی که به صورت بخار و به طریق مذکور وارد اطاق بیمار می شود، مشخصات و ترکیب متفاوت برحسب درمان نوع بیماری ها دارد ضمناً درجه گرمای حمام های بخار به تفاوت بین 20 تا 60 و حتی گاهی بیشتر است. مدت توقف در این حمام ها نیز برحسب نوع بیماری و تحمل بیمار، بین یک دقیقه تا چند ساعت است که حد متوسط آن معمولاً 15 دقیقه می باشد.

باید توجه داشت که اگر در حین استفاده از حمام های بخار، نارحتی و احتقان مغزی، به علت تأثیر گرما در بیمار، پیش آید باید آب سرد در دسترس باشد تا با آغشته کردن اسفنج به آب سرد، آن را برروی سربیمار قرار داده، رفع ناراحتی به عمل آورند. پس از خارج شدن از حمام های بخار، بهتر آن است که بیمار بلافاصله در تختخواب جای گیرد و فوراً خود را بپوشاند تا بخوبی عرق کند ضمناً مدتی به همین حال باقی بماند تا عرق او خشک شود.

حمام های داروئی، به منظور های مختلف مانند درمان بیماری ها، مخصوصاً بیماریهای پوست، رفع خارش، به عنوان نیرو دهنده برای مبتلایان به ضعف اعصاب یا تقویت بیماران در دوره نقاهت و یا برای حفظ بهداشت پوست، مخصوصاً پوست های حساس و تأمین شادابی و سلامت پوست و غیره مورد استفاده قرار می گیرد.

حمام مبتلایان به رماتیسم

مواد و گیاهان مورد نیاز : سبوس یک کیلوگرم ، آب 5 لیتر.

آب و سبوس را مخلوط کرده حرارت می دهند و پس از آنکه به خوبی جوشید آن را از گرما دور نموده و به حال خود باقی می گذارند تا حرارت آن کاهش پیدا کند. سپس صاف کرده به آب حمام در وان وارد می کنند و تمام بدن را درآن غوطه ور می سازند.

حمام مبتلایان به ضعف اعصاب

مواد و گیاهان مورد نیاز : تنطور والرین  250 گرم، اتر استیک 12 گرم.

تنطور والرین و اتر استیک را مخلوط کرده، به آب حمام می افزایند و سپس وارد آب حمام گردیده مدتی در آن باقی می مانند تا تمام سطح بدن تحت تأثیر دارو قرار گیرد. در فرمول مذکور، اتر استیک اثر درمانی ندارد و افزدون آن منحصراً برای کم کردن بوی قوی تنطور والرین می باشد. استفاده از این حمام در رفع ضعف اعصاب مؤثر واقع می شود.

 در ادامه بخوانید:  شامپو و صابون های گیاهی

 

اولین بیماران در دوره نقاهت

مواد و گیاهان مورد نیاز : میوه اربز  2 تا 5 گرم، آب به مقدار کافی تا 5 لیتر.

میوه گیاه مذکور را به مدت یک تا یک و نیم ساعت در آب می جوشانند و سپس آن را مدتی به حال خود می گذارند تا سرد شود. محلول حاصل را پس از صاف کردن به آب حمام وارد می کنند و تمام بدن را در آب غوطه رو می سازند تا همه قسمت های بدن، تحت اثر مواد مؤثر قرار گیرد. حمام مذکور برای بیماران مبتلا به نقرس، رماتیسم، درد کمر و بطور کلی برای تقویت بیماران در دوره نقاهت مفید است  اثر درمانی ظاهر می کند. با استفاده از این حمام، احساس درد و ناراحتی در بیمار کاهش می یابد.

دومین حمام بیماران در دوره نقاهت

مواد و گیاهان مورد نیاز : زیره سبز، انگور کولی (آقطی سیاه)، بابونه، لاواند، بادرنجبویه ، اکلیل الجبل (رومارن)، آویشن، دم اسب، آرنیکا.

اعضای گیاهان مذکور (هرکدام که در دسترس بود) را به مقدار مساوی مخلوط کرده، معادل یک تا یک و نیم کیلو گرم آن را در یک ظرف محتوی مقدار کافی آب وارد می نمایند و به مدت 20 دقیقه می جوشانند. سپس به حال خود می گذارند تا سرد شود. بعداً آن را صاف کرده، محلول صاف شده را به آب حمام  وارد می کنند  و بدن را در آن غوطه ور می سازند. اگر قبل از جوشاندن مخلوط گیاهان مذکور، آنها را 2 ساعت در آب سرد بخیسانند و سپس محتوی ظرف را بجوشانند، محلول صاف شده حاصل، اثر نیرودهنده قوی تر ظاهر خواهد ساخت.

درجه گرمای آب برای حمام مذکور که دارای جوشانده چندگیاه است معمولاً باید بین 33 تا 40 باشد و بعلاوه مدت توقف در آن یعنی مدت استحمام بهتر است از 20 تا 30 دقیقه تجاوز نکند. پس از استحمام در حمام های مذکور نیز باید بدن را با آب تقریباً سرد در مدت خیلی کوتاه شستشو داد مگر درمورد بیماران مبتلا به بیماری های کلیه و مثانه، افراد ضعیف البنیه، اشخاص سالخورده و همچنین مبتلایان به کم خونی که باید از این کار صرف نظر شود. یعنی پس از خارج شدن از حمام بدون آنکه بدن را با آب نیمه سرد بشویند آن را بخوبی خشک کرده، بدن خود را کاملاً بپوشانند و سپس مدت تقربباً نیم ساعت در رختخواب استراحت کنند.

حمام های متناوب گرم و سرد

اینگونه حمام ها با آن که اثر نسبتاً تحلیل برنده قوا و ناراحت کننده ظاهر می کنند معهذا چون اثر خوب در جریان گردش خون در تغذیه دارند می توانند مورد استفاده افراد سالم قرار گیرند. اساس استفاده از اینگونه حمام ها آن است که به تناوب از نوع گرم و سرد آنها، استفاده به عمل آید. بدین نحو که ابتدا از حمام گرم با درجه حرارت 36 تا 40 به مدت 10 دقیقه و سپس بلافاصله از حمام نسبتاً سرد به مدت یک دقیقه استفاده شود. نیز می توان به جای آن سریعاً بدن را با آب سرد در همان مدت کوتاه شستشو دهند و مجدداً از حمام گرم به مدت 10 دقیقه و از آب سرد به مدت یک دقیقه استفاده به عمل آورند.

این گونه حمام ها به طوریکه ذکر شد چون اثر تحلیل برنده قوا دارد، هرگز نباید درمورد استفاده مبتلایان به ناراحتی های قلبی یا عروق خونی و یا بیماران مبتلا به سخت شدن شرائین قرار گیرد. درمورد اطفال سالم نیز حمام گرم باید به مدت 10 دقیقه با گرمای 30 تا35 درجه مورد استفاده قرار گیرد  سپس سریعاً بدن آنها با آب تقریباً سرد شستشو داده شود.

حمام برای رفع خارش و تقویت پوست های حساس

برای رفع خارش و تسکین آن، همچنین تقویت پوست های حساس می توان از اثرات درمانی گیاهان زیر استفاده بعمل آورد.

مواد و گیاهان مورد نیاز : ریشه گیاه هماور طبی، برگ گیاه فندقک، سرشاخه گلدار برنجاسف، گل ختمی.

مقدار یک فنجان از مخلوط گیاهان فوق را انتخاب کرده و در یک کیسه پارچه نظیف و نازک مانند ململ جای می دهند و دهانه کیسه را به خوبی می بندند. سپس آن را در آب گرم وارد می سازند به طوریکه به مدت 5 دقیقه در آب باقی بماند بعداً پارچه محتوی اعضای گیاهان مذکور را به خوبی می فشارند تا آب آن به کلی خارج شود و در داخل یک ظرف وارد گردد.

این عمل را با وارد کردن مجدد کیسه در آب، یک یا دو بار دیگر تکرار می کنند و مایع حاصل از آنها را به آب حمام بانضمام یک فنجان سرکه سیب وارد می نمایند. بیمار باید مدتی به حد کافی، درآب حمام جای گیرد تا اعضای بدن آن تحت تأثیر مواد مؤثر گیاهان مذکور قرار گیرد.

 در ادامه بخوانید:  ماسک های گیاهی

 

حمام نیرو دهنده و تقویت کننده

مواد و گیاهان مورد نیاز : برگ کاج یک فنجان، گزنه یک فنجان، اسانس ریحان 4 قطره، آب 2.5 لیتر.

ابتدا برگهای سوزنی کاج را در یک ظرف لعابی محتوی نیم لیتر آب به مدت 45 دقیقه در گرمای ملایم می جوشانند و مرتباً آن را به هم می زنند و این عمل را ادامه می دهند به حدی که مایع درون ظرف کمی کاهش حجم و غلظت پیدا نماید. سپس در یک ظرف دیگر گزنه را در 2 لیتر آب وارد کرده حرارت می دهند و پس از آنکه به مرحله جوشیدن رسید، ظرف محتوی گزنه و آب را از گرما دور کرده به حال خود می گذارند تا دم کند.

در این موقع آن را صاف کرده، جوشانده قبلی یعنی جوشانده برگ کاج را پس از صاف کردن به آن می افزایند و مخلوط را در آب حمام وارد می کنند و 4 قطره اسانس ریحان نیز به داخل آب می ریزند. اگر دسترسی به گزنه تازه پیدا نشد، می توان از گزنه خشک شده استفاده کرد که در این حالت باید به جای مقدار قبلی، معادل 30 گرم گزنه خشک به کار برد و به همین نحو در مورد برگ کاج می تواند عمل کرد.

حمام جهت رفع سرماخوردگی و تسکین ناراحتی های آن

مواد و گیاهان مورد نیاز : بابونه 2 قاشق غذاخوری، زیرفون (گل و براکته) 2 قاشق غذاخوری، انگور کولی (آقعلی سیاه) 2 قاشق غذاخوری، گاوزبان (برگ وگل)  2 قاشق غذاخوری، بابا آدم 2 قاشق غذاخوری، آب 1.5 لیتر.

مخلوط اعضای گیاهان فوق را در یک کیسه پارچه ای ریخته به داخل ظرف نسبتاً بزرگ و محتوی آب وارد می کنند و دهانه ظرف را می بندید و به ملایمت حرارت می دهند تا به مدت 20 دقیقه بجوشد. سپس ظرف محتوی آب و گیاهان مذکور را از گرما دور کرده به حال خود می گذارند تا سرد شود بعداً آن را صاف می نمایند و محلول حاصل را به آب حمام می افزایند.

کیسه محتوی تفاله اعضای گیاهان مذکور را نیز می توانند در صورت تمایل به قسمت های مختلف بدن پس از استحمام بمالند. پس از وارد کردن جوشانده مذکور در آب وان حمام، باید در داخل وان دراز کشید و مدتی نیز به همان حال باقی ماند. ضمناً چای رقیق حاصل از 3 گیاه اول را نیز که کمی عسل بدان افزوده باشند می توان نوشید. پس از استحمام باید بدن را کاملاً خشک کرد و در رخت خواب استراحت نمود.

بجای بکاربردن گیاهان خشک در تهیه جوشانده مذکور، می توان  از گیاهان تازه استفاده کرد با این تفاوت که در حالت اخیر به جای اندازه قاشق غذاخوری باید محتوی 3 قاشق قهوه خوری از هر گیاه به کار رود.

حمام گیاهی جهت رفع سوداء و اگزما

بیماریهای جلدی مانند سوداء و اکزما و هم چنین باد سرخ، هریک منشاء های مختلف دارند و تحت نظر پزشک متخصص باید درمان گردند. استفاده از گیاهان زیر در درمان بیماری های مذکور، می تواند کمک نماید.

مواد و گیاهان مورد نیاز : برگ آرتیشو یک مشت، برگ و گل زنجبیل شامی یک مشت، برگ و گل آلاله چمنزار یک مشت، برگ بابا آدم یک مشت، برگ مامیران یک مشت، ریشه و اعضای هوائی کاسنی یک مشت، گل طاووسی یک مشت، برگ لاواند یک مشت، برگ گزنه یک مشت،آب یک لیتر.

مقدار یک لیتر آب را به مدت 5 دقیقه می جوشانند و پس از آنکه ولرم شد آن را به درون یک ظرف لعابی می ریزند و مخلوط گیاهان فوق را بدان می افزایند و دهانه ظرف را مسدود می کنند تا به مدت 4 تا 5 ساعت به همان حال باقی بماند. محلول صاف شده حاصل را می توان برای مدت کوتاه در ظرفی بادهانه مسدود نگهداری کرد و در مواقع لازم از آن استفاده نمود.

از این محلول می توان پس از رقیق کردن در یک لیتر آب تمیز، به صورت حمام دست یا پا، در بیماری های مذکور استفاده به عمل آورد. باید توجه داشت که اگر به همه اقلام مذکور دسترسی پیدا نشد یعنی اگر مثلاً تهیه یک یا دو نوع آن ها میسر نگردید می توان با بقیه گیاهان دیگر حمام مذکور را تهیه کرد.

حمام دست و پا برای رفع کهیر

مواد و گیاهان مورد نیاز : برگ و ساقه برگدار مامیران یک مشت، برگ و میوه له شده شقایق یک مشت، برگ  و گل پنیرک یک مشت، برگ گزنه یک مشت، برگ و گل مریم گلی یک مشت، گل بنفشه یک مشت، آب یک لیتر.

محلول حاصل را می توان جهت درمان کهیر به پوست بدن مالید و یا از آن به صورت حمام دست و پا استفاده به عمل آورد.

تهیه جوشانده شسشوهای مهبلی

مواد و گیاهان مورد نیاز : برگ زنجبیل شامی یک مشت، برگ و گل آلاله چمنزار یک مشت، برگ علف هفت بند یک مشت، گلبرگ گل سرخ (نوع قرمز رنگ)  یک مشت، برگ مریم گلی یک مشت، آب یک لیتر.

از این محلول به صورت شستشوی واژن باید استفاده کرد و ضمناً توجه داشت که در فرمول مذکور، گیاه ردیف دوم در ایران یافت نمی شود و به جای آن می توان انواع مشابه آن را بکار برد و یا بدون آن، فرمول فوق را تهیه کرد.

جوشانده رفع قاعدگی های دردناک

مواد و گیاهان مورد نیاز : گل آذین بومادران یک مشت، گل سرخ ولیک یک مشت، گیاه کامل کیسه کشیش یک مشت، برگ گزنه یک مشت، برگ تازه جعفری یک مشت، برگ مریم گلی یک مشت، آب یک لیتر.

از محلول صاف شده مذکور باید به صورت شستشوی واژن استفاده به عمل آورد.

محلول شستشو التهاب واژن

مواد و گیاهان مورد نیاز : ریشه رنده شده مامیران یک مشت، گل و کپسول له شده شقایق یک مشت، ریشه رنده شده پنیرک یک مشت، بارهنگ یک مشت، بنفشه یک مشت، آب یک لیتر.

طرز تهیه این جوشانده به نحوی است که در حمام گیاهی جهت رفع سوداء و اگزما ذکر شده است. از این محلول جهت رفع التهاب واژن به صورت شستشوی مهبلی استفاده به عمل می آید.

محلول غرغره جهت درمان ورم لوزه

مواد و گیاهان مورد نیاز : گزنه یک مشت، برگ بارهنگ یک مشت، برگ تمشک یک مشت، گل سرخ (نوعی که گلبرگهای قرمز دارد)  یک مشت، مریم گلی یک مشت، بنفشه یک مشت، آب یک لیتر.

طرز تهیه محلول به نحوی است که در حمام گیاهی جهت رفع سوداء و اگزما ذکر شده است. به جای وارد کردن جوشانده حاصل در یک لیتر آب تمیز می توان یک لیوان از آن را در 250 میلی لیتر آب جوشیده وارد نموده و غرغره نمود.

 

« در تدوین این مقاله از کتاب گیاهان داروئی دکتر علی زرگری بهره گرفته شده است. »


 با خواص گیاهان موثر درحمام های گیاهی بیشتر آشنا شوید

 

 


مطالب زیر را حتما بخوانید

 


 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *